Here naverokê
Malpera me hat nûkirin. Ji bo pirsan: WhatsApp 0547 953 63 63
VefkhaneIlmê Xewas · Vefk · Ebced
Bi WhatsAppê binivîse

Mijar

Hesabkirina Abjadê ya Kesane

Ebced Hesabı
Hesabkirina Abjadê ya Kesane

Abjad, rêbazeke hesabkirinê ye ku tê de her tîpek ji alfabeya erebî de nirxek jimareyî tê dayîn. Bi saya van nirxên ku tîp hildigirin, peyvek, nav an jî mîsrek dikare wek jimareyek were xwendin. Hesabkirina abjadê ya kesane jî, bi destpêka ji navê kesî û dayika wî, van nirxan eşkere dike û bingeha rast ji bo xebatên vefk (çargoşeya sihîrî) û Asma al-Husna amade dike.

Zanista Abjadê Çi ye?

Tê gotin ku rêzbûna tîpên erebî li gorî rêza abjadê digihêje Hz. Adem (a.s.). Tê zanîn ku ev sîstem, bi bandora Îbranî û Aramî, ji Nabatî derbasî Erebî bûye û di dema Pêxemberê Mezin (s.a.v.) de jî hatiye bikaranîn. Bi demê re, nirxên jimareyî yên ku ji tîpan re hatine dayîn, ji aliyê zanayan, edîban û helbestvanan ve hatine pejirandin; dîrokên girîng bi van nirxan hatine tomarkirin. Bi vî awayî rêbaz pêş ket, wek zanisteke alîkar a alfabeya erebî bû û bi navên "hesabê abjadê", "zanista abjadê" an jî "zanista cifirê" hate binavkirin.

Gotinên ku vê zanistê di pirtûkên pêxemberên kevin de jî cih digire hene. Hin zanayan gotine: "Tenê Hz. Mehdi, ku di dawiyê de dê were, bi rastî vê zanistê dizane." Divê ji destpêkê ve were diyarkirin: Hesabê abjadê amûrek ji bo keşfkirina paşerojê nîne. Paşeroj di zanîn, daxwaz û hêza Xwedê de ye; heya ku Ew nezelîne, tu kes nikare bi tu hesabî bizanibe ku sibê dê çi be.

Wek tevafûkek xweş, nirxa jimareyî ya peyva "Ebû câd", ku navê bingehîn ê sîstemê ye, 17 ye; hejmara kesên ku di dema zayîna Îslamê de li Mekkê nivîs dizanin jî 17 bû. Nirxên jimareyî yên tîpan wiha ne:

Hesabkirina Abjadê ya Kesane

Ev zanist ne ji aliyê Pêxemberê Mezin (s.a.v.) ve hatiye haramkirin û qedexekirin.

Cifir û Ebced-i Kebîr, Ebced-i Sagîr

Her çend zanista cifirê beriya Îslamê ji aliyê hin zanayên cihû û mesîhî ve ji bo armancên nebaş hatiye bikaranîn jî, piştî Îslamê, mezinên wek Hz. Elî, Ca'fer-i Sadiq, Muhyiddîn-i Arabî, Îmam Gazalî û Bâyezîd-i Bistamî wê di karên baş de bikar anîne û wê vegerrandine armancên wê yên rastîn.

Peyvên abjadê beriya Îslamê di nav ehlê kitabê de wek 22 tîpan dihatin bikaranîn. Zanayên Îslamê, ji bo temamkirina 28 tîpên ku hemû tîpên Qur'anê ne, şeş tîpên din zêde kirin. Paşê, hin zanayên ku bi Havass û tilsîmatan re mijûl bûn, abjadê bi du awayan hesab kirin û tevafûkên hin ayetan eşkere kirin; ji van her du awayan re navên "Ebced-i Kebîr" û "Ebced-i Sagîr" hatin dayîn.

Her çend di Tirkî de wek "cifir" were gotin jî, eslê peyvê di Erebî de "cefr" e û wateya wê "çêlikê biçûk" e. Sedema vê navê ew e ku Hz. Elî (r.a.), li gorî gotineke din Ca'fer-i Sadiq, planê bingehîn ê vê zanistê li ser çermê çêlikê biçûk nivîsiye.

Tê vegotin ku Pêxemberê Mezin (s.a.v.) bi vê zanistê bersiva zanayên cihû yên ku jê dipirsîn daye û di hadîsên xwe de bi îmareke sivik bi abjad û cifirê ve nîşan daye. Wateya gotineke ku teşwîqê ji bo abjadê dike wiha ye:

"Abjadê û şîroveya wê fêr bibin! Bêzarî li ser zanayê bêzan!.. Elif, Xwedê ye û Îlellah e. Yanî ji navê Xwedê tîpek e. 'Ba', afirandin û çêkirina Xwedê ye. 'Cim', şênbûna Xwedê ye. 'Dal' jî, dîna Xwedê ye."

Mînakên Abjadê ji Dîrokê

Fetha Stenbolê û Akşemseddin

Fatih Sultan Mehmed Xan, di rojên ku dorpêçkirin dirêj bû, wezîr, serbaz û zanayan kom kir û şêwir kir. Hin zanayan gotin: "Padîşahê me, li gorî gotinan tenê Mehdi dê vê bajêr bigire; bila em dorpêçkirinê rakirin." Akşemseddin rojek dem xwest; hem li çavkaniyan nihêrî hem jî ket muraqebe. Roja din got: "Padîşahê me, girtina vê bajêr dê ji we re hêsan be; qet bila em dorpêçkirinê rakirin."

Dema ku delîl hate xwestin, wî ev bersiv da: "Di Qur'ana Pîroz de 'Beldetün tayyibetün' (Sebe, 34:15) rasterast nîşana Mekkê ye. Bi 8 tîpên bê şedde, nîşan dide ku dê di sala 8. ya hicrî de were fetihkirin û wisa jî bû. Piştî Mekkê, ev bajêrê duyemîn e ku Pêxemberê me pêşbînî kiriye dê ji aliyê 'artêşê xweş û leşkerê xweş' ve were fetihkirin. Ev îfade bi hesabê abjadê dîsa bê şedde 857 dike. Ev sal jî sala hicrî 857 ye." Dema ku hadîsa Mehdi hate bîrxistin, wî got ku hadîs rast e, lê wê demê bajêr dê bikeve destê Deccal û Mehdi dê wê bi tesbîh û tekbîran ji nû ve bigire.

Dorpêçkirin domand û Stenbol hate fetihkirin. Tê vegotin ku Fatih gotiye: "Ez ji fetha Stenbolê zêdetir ji hebûna zanayekî wek Akşemseddin di nav me de kêfxweş im." Heke were dîtin, Akşemseddin nûçeya paşerojê neda, nebêje "Ez wisa dibêjim"; bi gotina "Ez ji vê nîşana Qur'anê vê fêm dikim", bi rêya abjadê hûrgiliyeke î'cazê nîşan da.

Pîvanên Mimar Sinan

Mimar Sinan di rêza pîvanên karên xwe de pir caran nirxên abjadê bikar anîne. Li Süleymaniye, ji erdê heta asta binê qubeyê 45, ji qubeyê heta alayê 66 arşîn bilindahî ye; li gorî abjadê "Âdem" 45, "Allah" 66 dike. Li Selimiye, tîreya xeleka ku ji navenda 8 lingên ku qubeyê hildigirin derbas dibe 45 arşîn e; qeraxa qubeyê ji erdê 45, ji wir heta alayê minareyê 66 arşîn e. Sîlueta xuya ya her du mizgehan 92 arşîn e, ku ev jî hevsengiya navê "Muhammed" e.

Temena Hz. Mevlana

Tê gotin ku dema temena Hz. Mevlana hate pirsîn, wî bersiv da: "Ez ji Hüdâ biçûktirim, hûn hesab bikin û bibînin!" Hüdâ = (Hı) 600 + (Dal) 4 + (Elif) 1 = 605 dike; li gorî vê gotinê, Mevlana di sala hicrî 604 de hatiye dinê. Mirina wî bi peyva "İbret" tê îfadekirin: (Ayn) 70 + (Be) 2 + (Re) 200 + (Te) 400 = 672.

Abjad di Zanista Vefkê de

Abjad û cifir; di zanista vefkê, zanista stêrkan û dîrokdanînê de hatine bikaranîn. Qada herî belav a bikaranînê dîrokdanîn e: Peyvek an mîsrekî hunermendî ku dîroka bûyerekê dide tê gotin û dema hesabkirinê ew dîrok derdikeve holê. Ev huner, ku di edebiyata Divanê de domand, di nivîsên keviran de jî cih girt.

Li gorî lêkolînerê Îslam û tasawufê Prof. Annemarie Schimmel, çargoşeya sê-hejmarî ku jê re "müselles" tê gotin û tevahiya rêzên wê yên asoyî, stûnî û çepikî 15 e, di kevneşopiya Îslamî de cîhekî pir belav heye. Herfên ku di vê çargoşeyê de cih digirin "B-Tı-D-Z-şîn-H-C-V-elif-Hı-ya bêxal" in. Baweriyeke belav heye ku ev herfên neh, carinan bi xwe, carinan bi nirxên xwe yên abjadî, cara yekem wekî wahy ji Hz. Adem (a.s.) re hatine şandin. Nirxên wan bi sêyan wiha ne: 2+9+4=15, 7+5+3=15, 6+1+8=15.

Ev çargoşe ji aliyê Îmam Gazalî ve jî hatiye pejirandin, hatiye gotin ku "bandora wê wekî tilsimek bi tecrûbeyê hatiye isbatkirin" û bi demê re bi navê "Çargoşeya Gazalî" (müsellesü'l-Gazalî) hatiye naskirin. Hz. Ali jî di qesîda Celcelutiye de bi gotina "Bi sırrı buduhin echezatın /betadin zehecin bi vahi'l-vehâ.." van herfan di munacata xwe de bikar anîne.

Qesîda Celcelutiye

Celcelutiye, ku qesîda herî navdar a Hz. Ali (r.a.) ye, ji serî heta dawiyê bi abjad û cifir hatiye rêzkirin. Qesîda ku bi hevoka "Bede'tu bi bismillah" dest pê dike, bi vê beytê ku navê Hz. Ali nîşan dide dawî digere: "Mekalu Aliyyin ve'bnu ammi Muhammedin ve sirru ulûmin lil-halaiki cümmiat". Wateya wê: "Ev, sirrên zanînên ku ji bo afirandîyan hatine komkirin in û gotina Ali, kurê mamê Hz. Muhammed (s.a.v.) ye." Ji ber vê yekê, zanayan hesabê abjad wekî "mifteya sirran" bi nav kirine.

Mînakên Tevafukê di Kur'ana Pîroz de

Di peyv, hevok û nazma Kur'ana Pîroz de gelek hûrgilî hene. Ji ber ku di rastiyên ku ayet û peyv nîşan didin de şopên mucîze hene, ne ecêb e ku di herfên ku wan pêk tînin de jî nîşan hebin.

  1. "Allahumme Malike'l-mülk" (Âl-i İmrân, 3/26): Hejmara dubarebûna navên "Allah" û "Mâlik" ên ku di vê ayetê de derbas dibûn heta vir 319 e; nirxa abjadî ya vê îfadeyê jî 319 e; ayeta ku ev îfade tê de ye, ayeta 319. ya Kur'anê ye. Bi zimanê tevafukê, tê nîşandan ku Xwedê yê xwediyê mulkê ye, xwediyê Kur'anê ye jî û wê herf bi herf dizane.
  2. "İnneke le mine'l-mürselîn": Ev ayet ku wateya wê "Bêguman tu ji pêxamberên şandî yî" ye, di Kur'anê de li du cihan derbas dibe (Baqere, 2/252; Yasin, 36/3). Hejmara herfên vê hevokê (ji bilî hemzeya vaslê ya nayê xwendin) 13 e; nirxa wê ya abjadî jî 611 e, ku 47 qatê 13 e. Ev jî sala 611 a mîladî ya ku Peyxemberê Me (s.a.v.) wekî pêxamber hatiye şandin dide.
  3. "Heke em te bimirînin…": Ev hevok ji bo Peyxemberê Me (s.a.v.) li sê cihan derbas dibe: Yunus 10/46, Ra'd 13/40 û Ğafir 40/77. Komara hejmarên ayetan 163 e, komara hejmarên sûreyan 63 e; 63 temenê Efendiyê me ye. Hejmara herfên vê hevokê 9 e û 63, 7 qatê 9 e. Nirxa abjadî ya vê hevokê jî 632 ye, ku dîroka mirinê ya mîladî ye.

Her peyv û her herfa Kur'anê bi zanîn û îradeya Xwedê, bi armanc û wateyên diyarkirî hatiye hilbijartin. Hemû kes nikarin van wateyên fireh û hûrgilî bi heman astî fêm bikin; hin kes bi hêza xwe ya zanistî, hin kes bi hêza dilê xwe, hin jî bi inayeta Xwedê agahdar dibin. Ne helwesteke rast e ku meriv Kur'an û hadîsan tenê bigihîne wateyên wan ên zahirî û wateyên hûrgilî û kesên şiyana fêmkirina wan heye paşguh bike.

Hesabkirina Abjadê ya Kesane

Di xebatên vefk (çargoşeya efsûnî) û esmâ yên taybet ji bo kesekî, gava yekem hesabkirina rast a nirxa abjadî ya nav û navê dayikê ye. Hûn dikarin ji bo hesabkirina xwe an ji bo mijarek ku hûn dixwazin bipirsin, bi WhatsApp 0547 953 63 63 re binivîsin.

Agahiyên li vê rûpelê ji çavkaniyên klasîk hatine veguhastin; tu xebat soza encamê nade û şûna teşhîs/tedawiya bijîşkî nagire.

Pirsa te heye?

Form tune ye. Bi WhatsAppê ji me re binivîse, em ê bersiv bidin.