Havas İlmi Nedir

Havass ilmi, Cenâb-ı Hakk'ın yarattığı âlemlerin maddî ve manevî özelliklerini tanıyarak bunlardan istifade etmeyi konu alan ilimlerin ortak adıdır. Tek başına bir ilim dalı olmaktan çok, pek çok alt ilmi kuşatan genel bir başlıktır. Bu yüzden günümüzde havass ilminde uzmanlık konusunda kesin bir hüküm vermek oldukça zordur.

Havass İlminin Kapsamı

Havass ilmi, maddî ilimlerden şunları kapsar:

İnsan ve anatomisi
Matematik
Fizik ve astronomi (burç ilmi)
Kimya ve tabiat ilimleri

Manevî ilimlerden ise şunları içine alır:

Ebced ilmi
Cifir ilmi
Esmâ-i Hüsnâ ilmi

Havass, bu bilgileri Kur'ân-ı Kerîm'in bizim "sır" diye andığımız derin manâsıyla birleştirerek maddî ve manevî çözümler arar. Kur'ân'ın zâhiri onun görünen yüzü, bâtını ise gizli yüzüdür; havass ilmi de bu gizli yüzle ilgilenir. Bu ilim, ruhânîler vasıtasıyla yürütülen bir ilim olarak anılır; ancak yalnızca cinlerle ilgili bir uğraştan ibaret değildir.

Havass İlminin Tarihi

Havass ehli, bu ilmin kaynağını Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed'e (s.a.v.) dayandırır. Bakara Sûresi'nin 102. âyetinde Hârût ve Mârût adlı iki melekten söz edilir. Klasik anlayışa göre içinde yaşadığımız maddî âlemin yasaları, manevî âlemlerin tesir ve kanunlarıyla işler. Kadim kavimler ve medeniyetler de bu manevî yasaları öğrenmiş, onlara göre hareket etmiştir; Hz. Süleyman'ın (a.s.) da bu ilme vâkıf olduğu nakledilir. Rivayete göre Peygamber Efendimiz bu ilmi Hz. Ali'ye aktarmış, ilim de nesilden nesle böyle ulaşmıştır.

Resûlullah (s.a.v.): "Ben ilim şehriyim, Ali de onun kapısıdır. O hâlde kim ilim isterse kapıya gelsin."

Hz. Ali'nin şöyle buyurduğu nakledilmiştir: "Şu (Kur'ân) Allah'ın suskun kitabıdır; ben ise Allah'ın konuşan kitabıyım."

Havass İlminin Esasları

Havass ilmine dair Hz. Ali'ye nispet edilen eserin adı "Cifir"dir. Bu ilim daha sonra Muhyiddîn-i Arabî, İmam Ahmed el-Bûnî ve İmam Gazâlî gibi âlimlere ulaşmıştır. Havass İslâmî bir ilimdir ve Kabala gibi farklı geleneklerle asla karıştırılmamalıdır. Ecdadımız da bu ilmi bilmiş ve kullanmıştır: Padişahların kaftanlarına, kılıçlarına, hançerlerine, miğferlerine ve mühürlerine bakıldığında tılsım, dua ve vefklere mutlaka rastlanır.

Dua, elimizi kaldırıp Cenâb-ı Hakk'a yalvarmaktır; tabiri caizse sözlü bir müracaattır. Havass ilmi ise bu müracaatın yazılı hâlidir. Bu ilimde melekler ve ruhânî görevliler vesilesiyle yardım talep edilir. Havass ilmine yönelmek için icazet almak her durumda şart değildir; ancak bazı özel dua ve usuller bunun istisnasıdır.

Havassın başlıca uğraşları olan dua, vefk ve tılsım, müminler için bir ikram ve ilâhî rahmetin tecellisi olarak görülür. Kur'ân âyetlerini okumak da yazmak da asırlardır şifa niyetiyle başvurulan bir dua geleneğidir; bu gelenek tıbbî tanı ve tedavinin yerine geçmez. Rivayete göre insanın duası melekler vasıtasıyla Arş'a doğru yükselir; yolda kişinin başına gelebilecek bir belâ ile karşılaşır. Dua galip gelirse kabul olur; denk gelirlerse ne istek gerçekleşir ne de belâ iner; dua mağlup olursa kişinin sıkıntısı bir süre daha devam eder.

Havassta Usul

Havassta gözetilen usullerin hepsi duayı kuvvetlendirmeye yöneliktir. Bu yüzden pek çok kitapta çalışmadan önce gusül abdesti alınması, namaz kılınması, tövbe ve istiğfar edilmesi, duadan önce ve sonra salavat-ı şerîfe okunması tavsiye edilir. Odanın ve kıyafetin temiz olması, ağzın kötü kokmaması, odanın güzel bir kokuyla tütsülenmesi ve sadaka verilmesi de bu tavsiyeler arasındadır. Klasik anlayışa göre kötü kokan mekâna kötü ruhlar (ervâh-ı habîse) dolar; güzel koku ise onları uzaklaştırıp iyi ruhları (ervâh-ı tayyibe) davet eder.

Hadis-i şeriflerde de bildirildiği üzere, iki salavat arasında yapılan dua makbuldür; tövbe ve istiğfar edenin günahları bağışlanır, namazın ardından yapılan dualar kabule yakındır. Bütün bu şartlar duayı kuvvetlendirmek içindir.

Dualarda Allah'ın bazı isimlerinin, duaların, âyetlerin ya da sûrelerin belirli sayılarda okunması istenir ve bu sayılara harfiyen uyulmalıdır. Kırk kere deniyorsa kırk kere okunur; "daha iyi olur" diye elli okunmaz. Yanlış anahtar kapıyı açmaz. Her sûrenin, âyetin ve esmânın kendine özgü hüddâmı ve hizmeti vardır: Fâtiha Sûresi'nin hüddâmının gördüğü işi İhlâs Sûresi'nin hüddâmı görmez.

Bu şartların ardından ebced hesabı, harflerin nûrânî ve zulmânî oluşu, anâsırın tabiatları ve dostluk-düşmanlıkları, gezegenlerin özellikleri, harfleri, tütsüleri, sa'd ve nahs oluşları, burçların özellikleri ve ilişkileri, Ay'ın menzilleri, Ay'ın ve Güneş'in hangi burçta bulunduğu da bilinmelidir.

Havass ve Vefk Haram mıdır?

"Havass ilmiyle yapılan muska, tılsım ve vefk haram mıdır?" sorusunun cevabı, "Ameller niyetlere göredir" ölçüsündedir. Her evde bıçak vardır; bıçakla kötülük yapılabiliyor diye bıçağa haram denemez. Belirleyici olan, ne niyetle kullanıldığıdır. Dağılmak üzere olan bir yuvanın huzura kavuşması, bir babanın ailesine yeniden sahip çıkması için edilen dua, hayırlı bir niyetin eseridir.

Topkapı Sarayı'nda Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.), Hz. Ebûbekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali'ye nispet edilen emanetler sergilenir. Padişahların kılıç, kalkan ve kaftanlarında âyet, tılsım ve vefk bulunmayanı yok gibidir; her biri devrinin büyük âlimlerinden ders almış bu sultanlar için bu yazıları yine dönemin âlimleri yazmıştır.

Her şey nihayetinde o büyük kapıya arz olunur. İnsanlar bir velînin kabrini ziyaret edip dua eder; asıl maksat, o zatın hürmetine Cenâb-ı Hakk'ın duayı kabul buyurmasıdır. Ziyaretçi Fâtiha ve Yâsîn okur, o zatın ruhâniyetinden feyz almayı umar. Havass ilmi de bu duanın yazılı hâlidir.

Vefkin içinde Kur'ân-ı Kerîm'den âyetler, dualar, hadisler, ebced hesabıyla hazırlanmış çalışmalar ve klasik ilimlere ait işaretlerden başka bir şey bulunmaz. Ne var ki bu miras toplumda çoğu zaman küçümsenmiş; âlimlerimizin yazdığı pek çok eser ilgi görmeden raflarda kalmıştır. İbn-i Sînâ gibi büyük âlimlerimizin eserlerinin kendi topraklarımızda hak ettiği ilgiyi görmemesi de aynı ihmalin bir parçasıdır.

Havass ilmine dair sorularınızı WhatsApp üzerinden 0547 953 63 63 numarasına iletebilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler klasik kaynaklardan aktarılmıştır; hiçbir çalışma sonuç vaadi taşımaz ve tıbbî tanı/tedavinin yerine geçmez.